Hindistan’da ‘Algoritma’ İsyanı: 200 Bin Platform İşçisi Yılbaşı Gecesi Kontak Kapattı
İki Dalga, Tek Öfke: 25-31 Aralık Grevleri
Hindistan’da yemek ve market teslimatı yapan platform işçileri, yılın son günlerinde ülke geneline yayılan iki büyük grevle çalışma koşullarına karşı itirazlarını görünür kıldı. Mumbai, Delhi ve Bengaluru gibi metropollerde yoğunlaşan eylemlere, sendika verilerine göre 25 Aralık’ta 40 bin, 31 Aralık gecesi ise 200 bini aşkın işçi katıldı.
Grev süreci iki ana damardan ilerledi: İlk dalga IFAT (Hindistan Uygulama Tabanlı Taşımacılık İşçileri Federasyonu) çağrısıyla başlarken, yılın son günündeki dev katılım GIPSWU (Gig ve Platform Hizmet İşçileri Sendikası) öncülüğünde gerçekleşti.
10 Dakika Dayatması ve “Ölümüne” Teslimat
İşçilerin taleplerinin merkezinde, Türkiye’deki kuryelerin de yabancı olmadığı “Hızlı Teslimat” modelleri yer alıyor. 10-20 dakikalık teslimat baskısının işçi sağlığını hiçe saydığını belirten sendikalar, şu talepleri öne çıkardı:
Güvenli Çalışma: Hızlı teslimat dayatmasının kaldırılması.
Taban Ücret: Kilometre başına en az 20 rupi ödeme ve 24 bin rupi garanti gelir.
Algoritmik Şeffaflık: Keyfi hesap kapatmaların ve puanlama cezalarının sona ermesi.
İşçi Statüsü: “Partner” değil, hukuken “İşçi” olarak tanınma ve sosyal güvence.
CEO’dan “Provokatör” Suçlaması, İşçiden Kararlılık
Grevlerin etkisiyle Hindistan’ın büyük kentlerinde teslimatlar yavaşladı, birçok bölgede sistem tamamen durdu. Ancak platform devlerinden yanıt gecikmedi. Zomato’nun kurucusu ve CEO’su Deepinder Goyal, grev yapan işçileri “provokatör” olarak nitelendirerek kolluk kuvvetlerine teşekkür etti. Hatırlanacağı gibi 2022’deki Yemeksepeti protestoları döneminde dönemin CEO’su Nevzat Aydın’da haklarını arayan kuryelere “nankörler” diyerek hakaret etmişti. Patronların refleksi dünyanın her yerinde aynı!
GIPSWU Başkanı Seema Singh ise şirketlerin 31 Aralık günü “geçici teşvikler” açıklayarak grevi kırmaya çalıştığını, ancak binlerce işçinin uygulamaları silerek bu rüşvete boyun eğmediğini vurguladı.
Kasım 2025 Düzenlemesi: Haklar Kağıt Üzerinde mi Kalacak?
Hindistan’da Kasım 2025’te yürürlüğe giren yeni iş yasası, platform işçilerini ilk kez resmen tanıdı ve şirketlerin cirodan pay ayırarak bir sosyal güvenlik fonu oluşturmasını zorunlu kıldı. Ancak sahadaki tablo farklı.
Sendikalara göre asıl sorun, yasaların varlığı değil, pratiğe nasıl döküleceği. 200 bin kuryenin yılbaşı gecesi gerçekleştirdiği bu dev direniş, yürürlüğe giren hakların kağıt üzerinde kalmaması ve algoritmik yönetimin denetlenmesi için bir uyarı niteliği taşıyor.
Kaynak: IFAT ve GIPSWU Sendikalarının açıklamaları ve Hindistan basını
