Meclis’te İş Cinayetlerine Karşı Ortak Ses: “Kaza Değil, Önlem Alınmayan Katliam!”

ANKARA – 28 Nisan Dünya İş Sağlığı ve Güvenliği Günü öncesinde dün, Emek Partisi (EMEP) tarafından düzenlenen buluşmada iş cinayeti mağduru aileler Türkiye Büyük Millet Meclisi’nden (TBMM) seslendi. Madenlerden inşaatlara, fabrikalardan sokaklara kadar uzanan iş cinayeti silsilesinde hayatını kaybedenlerin yakınları; denetim, önlem ve cayıcı cezalar için tek ses oldu.

Sektörler Farklı, Acı ve İhmal Aynı

Buluşmada sadece kuryeler değil; Soma’dan İliç’e, Hendek’teki havai fişek patlamasından merkez Ankara inşaat katliamına kadar birçok farklı iş kolundan aileler yer aldı. Yapılan ortak açıklamada, Türkiye’de 2002 yılından bu yana en az 37 bin 20 işçinin yaşamını yitirdiği vurgulanarak, bu tablonun bir “kader” değil, kâr hırsına dayalı bir sistemin sonucu olduğu ifade edildi.

Aileler, iş yerlerinde bağımsız denetimlerin yapılmamasını ve sorumluların “kusur” veya “ihmal” denilerek ödül gibi cezalarla serbest bırakılmasını eleştirdi. Ortak talep netti: İş cinayetlerinde patronlar “olası kast” hükümleriyle yargılanmalıdır.

Sokakların Görünmez Kurbanları: Moto Kuryeler

Buluşmada, son yıllarda iş cinayetlerinin en yoğun yaşandığı alanlardan biri olan moto kuryelik sektörü özel bir vurguyla gündeme getirildi. Sokakları birer “çalışma sahası” olarak kullanan kuryelerin maruz kaldığı hız baskısı ve güvencesizliğin geldiği nokta tanıklıklarla anlatıldı:

Karabük’te kuryelik yaparken hayatını kaybeden üniversite öğrencisi Tevfik Arayıcı‘nın annesi Bahar Arayıcı, oğlunun sadece okuyabilmek ve geçinebilmek için bu riskli işi seçmek zorunda kaldığını anlattı. Sanığın serbest bırakılmasına tepki gösteren anne Arayıcı, cezasızlığın yeni ölümlere davetiye çıkardığını hatırlattı.

Samet Özgül’ün kardeşi Berna Özgül ise kuryelerin saniyelerle yarıştırıldığı bir sistemde can güvenliğinin hiçe sayıldığını belirtti. Kuryelerin “az tehlikeli” sınıfta görülmesinin bir hata olduğu ve derhal “çok tehlikeli” işler statüsüne alınması gerektiği vurgulandı.

“Gerçek Adalet İçin Sistemsel Dönüşüm Şart”

Toplantıda söz alan EMEP İstanbul Milletvekili İskender Bayhan, iş cinayetlerini durdurmak ve gerçek anlamda bir adalet tesis etmek için yapısal çözüm önerilerini paylaştı. Bayhan, mevcut düzenlemelerin sermaye odaklı olduğunu belirterek şu çözüm yollarını sıraladı:

•  İşçi sağlığı ve güvenliği düzenlemeleri patronların kârını değil, doğrudan işçiyi merkeze alacak şekilde temelden değiştirilmelidir.

• Sendikalı ve örgütlü çalışma hakkı anayasal bir güvence olarak tesis edilmeli; kayıtlı-kayıt dışı ayrımı yapılmaksızın tüm işçilerin hakları savunulmalıdır.

•  Yargılamalarda “kusur, kaza, hata” gibi hafifletici kavramlar terk edilmelidir. İş cinayetlerinden birinci derecede sorumlu olan patronlar “olası kast” hükümleriyle yargılanmalıdır.

•  İş cinayetinde hayatını kaybeden işçinin statüsüne bakılmaksızın ailesine devlet tarafından en yüksek düzeyde emekli aylığı bağlanmalı ve bu bedel doğrudan sermayedarlardan tahsil edilmelidir.

•  İş yerlerindeki denetimler, doğrudan işçilerin seçtiği komiteler, bağımsız üniversiteler, meslek odaları ve baroların katılımıyla şeffaf bir şekilde yürütülmelidir.

•  Yaralanan veya uzuv kaybı yaşayan işçilerin insanca yaşam ve çalışma hakları devlet tarafından mutlak surette garanti altına alınmalıdır.