Brezilya’da Uygulama Kuryeleri Ülke Genelinde İş Bıraktı

Brezilya’da uygulama üzerinden çalışan kuryeler, asgari paket ücreti ve hesap kapatma kararlarında şeffaflık talebiyle 1 Eylül Salı günü ülke çapında iş bıraktı. “Breque Geral dos Apps” (Uygulamalara Genel Fren) adı verilen eylem, sosyal medya ve mesajlaşma grupları üzerinden örgütlendi. Kuryelere gün boyunca uygulamalardan çevrimdışı kalmaları çağrısı yapıldı.

São Paulo’da motosiklet konvoyu

São Paulo’da yüzlerce moto kurye Pacaembu semtindeki Charles Miller Meydanı’nda toplandı. Kuryeler buradan motosiklet konvoyuyla 99 ve iFood şirketlerinin genel merkezlerine yürüdü. Santos, Goiânia ve Anápolis kentlerinde de eylem ve iş bırakmalar yapıldı.

Talepler: Taban ücret, kilometre ücreti ve şeffaflık

Eylemin ana talebi, 4 kilometreye kadar olan teslimatlar için 10 real taban ücret, bunun üzerindeki her kilometre için 2,5 real ek ödeme yapılması. Kuryeler mevcut ücretlerin yakıt, bakım, lastik, koruyucu ekipman, yemek ve sosyal güvenlik primi gibi giderleri karşılamaya yetmediğini belirtiyor.

Kuryeler ayrıca hesap askıya alma ve bloke kararlarının hangi kriterlere dayandığının açıklanmasını istiyor. Eylemcilere göre bu kararların bir kısmı otomatik sistemlerce, ayrıntılı bir gerekçe sunulmadan ve etkili bir itiraz yolu tanınmadan veriliyor. Eylem çağrısında, siparişi kabul etmeden önce mesafe ve ücret bilgisinin kuryeye gösterilmesi ve 15 dakikayı aşan bekleme sürelerinde bekleme ücreti ödenmesi de talepler arasında yer aldı.

“+Entregas” sistemine tepki

Eylemde eleştirilen konulardan biri de iFood’un “+Entregas” adlı sistemi. Bu sistem kuryelerin çalışma bölgesini ve saatini önceden belirliyor. Kuryeler bu modelde paket başına ödemelerin düştüğünü ve sisteme katılmayanların dezavantajlı duruma düştüğünü öne sürüyor. iFood ise sisteme katılımın isteğe bağlı olduğunu, modelin daha öngörülebilir bir çalışma sunduğunu ve ek sabit ödemelerle geleneksel modelden daha yüksek kazanç sağlayabildiğini savunuyor.

Eylemi kırmak için bonus iddiası

Kuryeler, 99Food ve Keeta platformlarının eylem günü belirli saat ve bölgelerde teslimat başına 3 ila 9 real arasında bonus vererek eylemi zayıflatmaya çalıştığını öne sürdü ve bu iddiayı destekleyen ekran görüntüleri paylaştı. Konu, olası bir sendika karşıtı uygulama gerekçesiyle Çalışma Savcılığı’na (Ministério Público do Trabalho) taşındı. Keeta, bonusların olağan teşvik programının parçası olduğunu ve eylemle ilgisi bulunmadığını açıkladı. 99Food ise haberin yayımlandığı tarihe kadar iddialara yanıt vermedi.

iFood, 99 ve Uber’i temsil eden sektör derneği Amobitec, barışçıl eylemlere saygı duyduğunu ve sosyal koruma ile hukuki güvence sağlayan bir düzenlemeyi desteklediğini açıkladı.

Yasa tasarısına eleştiri

Kuryeler, federal hükümetten asgari ücret ölçütlerini belirleyen bir Geçici Kararname (Medida Provisória) çıkarmasını talep ediyor. Brezilya Kongresi’nde görüşülen ve platform üzerinden çalışmayı düzenleyen PLP 152/2025 sayılı yasa tasarısı ise kuryelerin bir bölümünce eleştiriliyor. Eleştirilerin odağında tasarının gelir güvencesi ve sosyal güvenlik konularında yetersiz kalması var. Tasarı konusunda kuryeler, şirketler ve hükümet arasında henüz bir uzlaşma sağlanmış değil.

Kaynak: Portal do Trânsito